Missie Sternenlicht. De Herrnhuter Sterne Manufaktur

De Herrnhuter ster wordt beschouwd als de oorsprong van alle kerststerren. Meer dan 180 jaar geleden, aan de oostelijke rand van de republiek, bedacht als geometrische figuur voor de wiskundeles, straalt hij vandaag de dag over de hele wereld en brengt hij degenen die hem bezitten voorpret en bezinning in de kamers in de aanloop naar Kerstmis.

„Onze sterren zijn onze boodschap”, vertelt verkoopmanager Jens Ruppert enthousiast wanneer hij bezoekers rondleidt door de bedrijfsruimtes van het in 2010 nieuw gebouwde bedrijfsgebouw. Hier komen handwerk en traditie samen. 200 medewerkers werken hier in ploegendienst aan het gemeenschappelijke doel: feestelijke verlichting. Ze snijden papier en kunststoffolies op maat, stansen, vouwen en lijmen – en blazen zo, puntje voor puntje, de onbetwiste nummer één onder de kerststerren tot leven. Daarbij tonen ze een precisie en snelheid die elke bezoeker versteld doet staan. Volgens het personeel kan het een heel jaar duren om slechts één van de vele werkstappen op weg naar een complete ster zo te perfectioneren dat deze voldoet aan de hoge kwaliteitscriteria van het bedrijf.

„Ons geheim is de goede lichtdoorlatendheid van onze producten“, onthult Jens Ruppert, terwijl hij het licht in een wit-rood gekleurd demonstratiemodel aanzet. Want in tegenstelling tot veel andere modellen op de markt straalt de Herrnhuter ster niet alleen in het midden mooi, maar onderscheidt hij zich door een gelijkmatige lichtsterkte van de kern tot aan de punt. De reden hiervoor is de manier waarop het gebruikte papier is vervaardigd, dat in heel Europa slechts door twee fabrikanten in deze uitvoering wordt geproduceerd. Herrnhuter Sterne GmbH neemt soms lange wachttijden voor lief om dit papier te kunnen verwerken.

Maar het succes geeft het bedrijf gelijk. Momenteel verlaten jaarlijks 750.000 sterren de werkplaats die door de medewerkers liefdevol „Sternelei“ is gedoopt – en de trend is stijgend. En ongeacht hun diameter en of ze nu van papier of van voor buitengebruik geschikt polypropyleen zijn gemaakt: ze hebben allemaal de traditionele 25 punten – 17 vierhoekige en acht driehoekige –, geplaatst op een basisvorm die in de wiskunde een rombus-kuboktaëder wordt genoemd en tot de archimedische lichamen behoort.

De vorm is nauw verbonden met de geschiedenis van het bedrijf, dat nog steeds deel uitmaakt van de Evangelische Brüder-Unität (EBU). De EBU, ook wel de Herrnhuter Broedergemeente genoemd, is een protestantse kerk en daarmee aangesloten bij de Evangelische Kerk in Duitsland (EKD) en tegelijkertijd gastlid van de Vereniging van Evangelische Vrije Kerken (VEF). Daarmee neemt zij een tussenpositie in tussen de regionale kerken en de vrije kerken.

Vanaf de 18e eeuw heeft de Herrnhuter Broedergemeente naam gemaakt met internationale zendingsactiviteiten. De eersten die een Herrnhuter ster in elkaar zetten, waren de kinderen van juist deze zendelingen, die de adventstijd vaak ver van hun ouders in het internaat in hun thuisland moesten doorbrengen. Een leraar kwam destijds op het geniale idee om het opkomende heimwee van zijn pupillen met behulp van de meetkunde te trotseren. In 1897 ontwierp de vindingrijke zakenman Pieter Hendrik Verbeek uiteindelijk de eerste in elkaar te zetten ster en bracht deze op de markt via de eigen zendingsboekhandel.

Tegenwoordig biedt de ‘ Herrnhuter Sterne ’ GmbH maar liefst 80 varianten aan van haar interpretatie van de ‘Ster van Bethlehem’. Daarbij komen nog reserveonderdelen en diverse accessoires: leds, kabels, clips – kortom alles wat je nodig hebt om je ster door de jaren heen in goede staat te houden. Want als je een Herrnhuter ster eenmaal hebt gekocht, moet deze minstens een heel leven lang blijven schijnen. Dat, zo legt Jens Ruppert uit, is een belangrijk onderdeel van de op duurzaamheid gerichte bedrijfsfilosofie. „Wij vinden het geen goed idee dat de sterren op een gegeven moment worden weggegooid. Daarom bieden we alles aan om ze repareerbaar te houden.“

Zelfs bij zeer oude modellen doet het bedrijf zijn best om hulp te bieden bij noodzakelijke reparaties. Het jaarlijks terugkerende in elkaar zetten is echter ook vandaag de dag nog steeds de taak van de koper en zijn gezin. Een ritueel in de aanloop naar Kerstmis dat, volgens Jens Ruppert, er gewoon bij hoort en dat echte liefhebbers van de ‘ Herrnhuter Sterne ’ ook zeer waarderen. „We zijn blij dat de traditie van het sterrenbouwen vandaag de dag nog steeds in ere wordt gehouden. Dat gezinnen gewoon samen gaan zitten en gezamenlijk een bezinnende bezigheid uitvoeren. Precies zo hoort Kerstmis te zijn.“