Bespaar de verzendkosten t.h.v. 5,95 €. (geldig t/m 31-10-2022, niet geldig voor volumineuze goederen)

Menu

Kandelaars & Kaarsen

Of het tot het rijk der legenden behoort of dat Goethe werkelijk op zijn sterfbed "Meer licht" verzuchtte? We zullen het waarschijnlijk nooit weten. Maar het is een feit: het gebrek aan verlichting in die dagen en de constant rokende kaarsen ... Lees meer

Gids

Kaarsen. Een schoon ding.

AdventskaarsAdventskaars

Of het tot het rijk der legenden behoort of dat Goethe werkelijk op zijn sterfbed "Meer licht" verzuchtte? We zullen het waarschijnlijk nooit weten. Maar het is een feit: het gebrek aan verlichting in die dagen en de voortdurend roetende kaarsen waren een groot hoofdpijn voor de dichter. "Ik weet niet wat ze zouden kunnen uitvinden dat beter zou zijn dan lampen die branden zonder te reinigen," klaagde Goethe in 1779 in een brief aan zijn goede vriendin Charlotte von Stein.
En het is niet moeilijk je voor te stellen hoe hij kreunde over zijn nachtelijke lectuur toen hij er niet aan ontkwam om elk half uur de lont van zijn doordringend druipende kaars bij te knippen - een bezigheid die in de volksmond bekend staat als "schneuzen". Die dagen zijn nu allang geteld. Niet alleen hebben wij reeds lang elektrische verlichting, maar ook de kwaliteit van kaarsen is sedert Goethe's tijd sterk verbeterd. Dit is enerzijds te danken aan de kwaliteit van de grondstoffen en anderzijds aan de productie van de lonten.

In het licht gezet. Een korte geschiedenis van kaarsen.

De eerste kaarsen waren niet veel meer dan stro, hennep of riet dat, gedrenkt in vet of hars, meer dan 5.000 jaar geleden in het Nabije Oosten de donkere uren verlichtte. De oude Romeinen daarentegen gebruikten in talg gedrenkte papyri, net zoals vele andere vroege beschavingen reeds rudimentaire vormen van kaarsen gebruikten. Er is geen bijzonder sterke verbeelding voor nodig om je voor te stellen dat deze vroege vormen van lampen behoorlijk rookten, en de geur van brandend talg kan ook eufemistisch worden geclassificeerd als niet bijzonder geurig. De eerste kaarsen van bijenwas, die zijn gedocumenteerd vanaf ongeveer de tweede eeuw na Christus, hadden een aangename zoete geur en rookten nauwelijks.

Helaas was bijenwas echter zeldzaam en duur, en tot de moderne tijd konden alleen mensen met een bepaalde sociale status en financiële middelen genieten van schoon brandende kaarsen. De doorsnee burger bleef zich door de eeuwen heen behelpen met roetende en stinkende vetkaarsen. De 19e eeuw bracht uiteindelijk de revolutie op de kaarsenmarkt. Eerst ontdekte de scheikundige Eugène Chevreul een manier om vetzuren te extraheren, wat leidde tot de ontwikkeling van stearine, dat vanaf 1818 voor het eerst voor kaarsen werd gebruikt. Paraffinewas, een bijproduct van de aardolie-industrie, volgde in de jaren 1830. Ten eerste was het veel goedkoper te produceren dan alle andere grondstoffen voor kaarsen en ten tweede brandde het schoon en gelijkmatig, net als stearine en bijenwas. Het enige nadeel ervan, het lage smeltpunt, werd later grotendeels gecompenseerd door de toevoeging van het veel hardere stearine.

Met de gelijktijdige verbetering van de lonten, die inmiddels van katoen waren en die nu bij het aansteken automatisch opzij en dus uit de vlam bogen - waardoor het bovenste gedeelte continu brandde en dus niet meer schoongemaakt hoefde te worden - was de droom van Goethe werkelijkheid geworden. Had hij maar een paar jaar langer geleefd.

Hou het proper. Hoe herkent u kaarsen van hoge kwaliteit?

De veeleisende kaarsenconsument stelt hoge eisen. In het beste geval moeten zijn kaarsen:

  • Niet druppelen of uitlopen
  • Niet roeten of roken
  • Met een rustige, heldere vlam branden
  • Goed ruiken of in ieder geval geen onaangename geur hebben
  • Lang branden en zo volledig mogelijk opbranden
  • En: gemakkelijk opnieuw aan te steken zijn

De meeste van deze aspecten worden bepaald door de productie en de keuze van de grondstoffen. **Bij een goede kwaliteit zijn stearine, paraffine en bijenwas geschikt voor de productie van hoogwaardige kaarsen **De laatstgenoemde wordt gekenmerkt door zijn karakteristieke geur en is de enige volledig natuurlijke en onbewerkte grondstof. Het kiezen voor een van de wassen of het uitsluiten van een andere is in de eerste plaats een individuele beslissing op basis van herkomst, maar dit heeft weinig invloed op het brandgedrag van de kaarsen.

Zuivere grondstoffen alleen maken echter niet automatisch goede kaarsen. Het is ook van essentieel belang dat de pit is afgestemd op het materiaal, de hoeveelheid materiaal en de diameter van de kaars. Bijenwaskaarsen vereisen bijvoorbeeld een sterkere pit dan kaarsen van stearine of paraffine vanwege hun consistentie. De wijze van vervaardiging - of een kaars nu gegoten, getrokken, geperst of gekneed is - heeft daarentegen alleen invloed op de kwaliteit van de kaarsen als het materiaal niet voldoende verdicht is, wat vooral kan voorkomen bij geperste kaarsen die van inferieure grondstoffen zijn gemaakt. **Bij Manufactum waarderen we vooral kaarsen die nog in een fabriek worden gemaakt, waar het vakmanschap van de kaarsenmaker of wassculptor rechtstreeks in het product tot uiting komt.

Eerste hulp. Of: Wat te doen als het roet in het eten gooit?

Om te begrijpen waarom kaarsen roet geven, moet men eerst in gedachten houden hoe ze werken. Na het aansteken van de pit smelt de was eerst, wat gebeurt bij temperaturen tussen 50 en 70 °C, afhankelijk van het materiaal. Door de capillaire werking van de gevlochten lont stijgt de vloeibare was op in de vlam. Daar verdampt het en verbrandt dan in wisselwerking met zuurstof, waardoor nog meer was vloeibaar wordt en de cyclus doorgaat. Theoretisch wordt de was steeds minder, maar de pit verliest geen lengte meer zolang hij in de brandende ruimte blijft en zelf niet in contact komt met zuurstof.

Als dit gebeurt, d.w.z. als het zichtbare gedeelte van de pit steeds langer wordt, zuigt hij ook meer vloeibare was naar boven en wordt de vlam groter. Aangezien een grotere vlam echter ook meer brandstof vereist, die niet snel genoeg kan worden "toegevoerd", wordt de vlam weer kleiner. Dit, in een potentieel oneindige opeenvolging, leidt tot het flakkeren van kaarsen, wat op zijn beurt resulteert in roet - dat is althans de gecomprimeerde versie van de processen. In detail zijn de fysische en chemische principes achter een kaarsvlam zo complex dat de experimentalist Michael Faraday in 1860 zelfs een zesdelige kerstlezing over dit onderwerp gaf.

Dit dilemma kan nu effectief worden vermeden door het ontwerp van de lonten te verbeteren. De katoenen draden zijn asymmetrisch gevlochten en aan één zijde versterkt met spandraden. Daardoor kantelt het bovenste deel van de pit bij het branden, komt in contact met zuurstof en verbrandt. Als er echter sprake is van een weeffout, wat kan gebeuren met wieken van lage kwaliteit, kan de pit te rechtop staan, te veel buigen, krom trekken als een kurkentrekker of pitbloemen vormen. Een roetkaars kan dus een teken zijn van productiefouten.

Als een lont te lang is en zichtbaar gaat roeten, moet hij bij het doven voorzichtig worden ingekort met een (lont)schaar. Idealiter moet de pit 10 tot 15 millimeter lang zijn. Zorg ervoor dat er geen stukjes pit of asresten in de brandplaat van de kaars terechtkomen, want onzuiverheden in de was kunnen leiden tot ongelijkmatige verbranding van de kaars en dus tot druppelen.

Veel vaker dan een kwaliteitsgebrek komt het echter voor dat de kaarsen worden blootgesteld aan tocht, wat eveneens tot flikkeren en dus tot roet leidt. Plaats kaarsen daarom altijd alleen op plaatsen zonder voortdurende luchtbeweging. Een gebrek aan zuurstoftoevoer naar de vlam heeft ook een negatief effect op de verbrandingsprestaties. Ongeschikte kaarscontainers kunnen de luchttoevoer beperken, evenals een te hoge wasrand, die optreedt wanneer een kaars nog niet tot aan de rand is opgebrand voordat hij wordt gedoofd. Als dit niet kan worden vermeden, is het raadzaam de rand met een scherp mes te verwijderen wanneer de kaars warm en zacht is, zodat de kaarsen niet onnodig op een laag vuur branden. Als deze tips niet worden opgevolgd, krijgt zelfs de beste kaars geen kans om haar kwaliteiten te tonen.

Weg van de vlek. Verwijdert doeltreffend kaarsvet.

In principe zijn er twee manieren om wasvlekken te verwijderen: Met warmte of met koude, en afhankelijk van het aangetaste materiaal - soms zelfs in combinatie gebruikt. Indien mogelijk moeten wasresten eerst worden afgebrokkeld alvorens verder te behandelen. Vooral bij textiel is dit vaak zonder problemen mogelijk nadat de was is afgekoeld. Probeer nooit de vlek te behandelen voordat deze is opgedroogd, want dit maakt het probleem meestal veel erger.

  • Als het moeilijk is om wasresten van textiel of leer te verwijderen, is koude de eerste remedie van keuze. Afhankelijk van de afmetingen van het voorwerp in kwestie, kunt u het tijdelijk in de diepvriezer leggen, een cold pack aanbrengen (gewikkeld in een doek om het leder tegen condens te beschermen) of een cold spray gebruiken.
  • De verlaagde temperatuur maakt het gemakkelijker om de wasresten te verwijderen. Dunnere wasresten op textiel die niet op deze manier kunnen worden verwijderd, kunnen worden gesmolten en uit de stof worden getrokken met behulp van een strijkijzer en een absorberend materiaal zoals vloeipapier of keukenpapier dat ertussen wordt gelegd. Strijk op middelhoog vuur en zonder stoom. Deze methode wordt niet aanbevolen voor delicate stoffen of gekleurde was. Na het verkreukelen, breng deze stukken terug naar de stomerij voor de veiligheid.
  • Als u was van metalen kandelaars of van kaarsglazen wilt verwijderen, geef ze dan een heet bad in niet kokend water. Het moet daarna gemakkelijk zijn om de resten eraf te vegen. Andere gladde oppervlakken die niet zo gemakkelijk een bad nemen, kunnen met behulp van een föhn van wasresten worden bevrijd. Ook hier kan de vloeibaar geworden was met een papieren doekje worden verwijderd.
Menu