Kleding
Met de hand gestikte schoenen – zitten goed aan de voet
De goede reputatie van rahmengenähte schoenen gaat hen voor: hoogwaardige kwaliteit, een lange levensduur en draagcomfort zijn slechts drie van de eigenschappen die ze terecht claimen. Maar let op: er zijn zwarte schapen in de schoenenwereld die proberen van deze reputatie te profiteren, zonder de eigenschappen te bezitten die randgestikte schoenen in wezen kenmerken. Bij onze traditionele fabrikanten zoals Dinkelacker, Heschung of Schuh Bertl kunt u zeker zijn van de afwerking. En mocht u ooit in een verhitte discussie over rahmengenähte schoenen terechtkomen, dan bieden wij u hier diepgaande kennis die ook bij uw volgende schoenaankoop van pas kan komen.
Met handgestikte schoenen bij Manufactum
Handgestikte schoenen. Zo ontstaat een schoen.
Wie minachtend spreekt over „in elkaar flansen“, heeft zich waarschijnlijk nooit verdiept in het veeleisende vakmanschap dat schuilgaat achter de vervaardiging van een schoen met raamstiksels. Zonder de schematische schets van een opengesneden exemplaar van deze constructie kan het exacte proces in feite alleen maar uitgebreid in veel woorden worden beschreven. Desalniettemin proberen we ons te beperken en rekenen we op uw uitstekend begripsvermogen.
In principe bestaat elke schoen uit twee delen: de schacht, die de voet omsluit, en de zool, die uit meerdere lagen is samengesteld. De alomtegenwoordige bezuinigingstrends hebben ertoe geleid dat de verbinding tussen beide delen – in vaktaal ‘constructie’ genoemd – tegenwoordig voornamelijk plaatsvindt door middel van vulkaniseren, spuiten of lijmen. Traditioneel gezien, en ook kwalitatief het hoogst te waarderen, is het naaien, waarbij het ‘raamnaaien’ op zijn beurt de toppositie inneemt. Oorspronkelijk met de hand uitgevoerd, vindt het proces tegenwoordig bijna altijd machinaal plaats: De door Charles Goodyear jr. in de jaren 1870 gepatenteerde methode bootst het handmatige proces op even veeleisende wijze na. De omschrijving „Goodyear welted“ kan daarom zonder aarzelen worden beschouwd als een gelijkwaardig synoniem voor frame-gestikte schoenen. Wie specifiek op zoek is naar handgenaaide exemplaren, vindt deze aangeduid als „met de hand gestikt“ of „met de hand in het kader genaaid“.
In principe bestaat de vervaardiging van een schoen met randstik uit veel verschillende werkstappen. Het kenmerkende element van deze constructie is echter de stiknaad die van buitenaf onzichtbaar is. Hiermee wordt de binnenzool – de vakman spreekt hier van een ‘brandzool’ – aan de onderkant vastgenaaid aan het boven- en voeringleer van de schacht, en in dezelfde stap wordt het naamgevende frame – een smalle, rondomlopende en aan de buitenkant iets uitstekende leren strook – aangebracht. Hieraan wordt vervolgens met een extra naad de loopzool bevestigd, die eveneens iets breder is dan de schacht. De binnenzool en de loopzool zijn op deze manier slechts indirect met elkaar verbonden via het frame.
Terwijl de klassieke framestik vooral kenmerkend is voor fijne schoenen, wordt de variant daarvan, de dubbelgestikte uitvoering, doorgaans gebruikt bij rustiekere schoenen. Ook hier is de aparte insteeknaad een kenmerkend element, maar de rand wordt – in plaats van tussen de binnenzool en de loopzool – aan de buitenkant van de schacht mee genaaid, zodat de insteeknaad in dit geval zichtbaar is naast de zogenaamde dubbele naad die de rand en de loopzool met elkaar verbindt. Dit fenomeen is goed te zien bij onze werklaarzen van het merk Bertl.
Schoenverzorging bij Manufactum
Die schoen trek ik wel aan. De voordelen van rahmengenähte schoenen.
Het kopen van schoenen met een rahmengenähte constructie is vooral gezien hun lange levensduur en het feit dat ze door de manier van vervaardiging gemakkelijk te repareren zijn, een loerende investering. In eerste instantie lijkt de aankoop hier en daar misschien duurder, maar dat wordt al snel gecompenseerd als je bedenkt dat deze schoenen zijn ontworpen voor jarenlang gebruik en dankzij de dubbele stiksels op elk moment van nieuwe zolen kunnen worden voorzien of zelfs volledig opnieuw kunnen worden opgebouwd, terwijl de rest van de schoen behouden blijft – mits je niet te lang wacht met de nodige restauratiemaatregelen. Daarnaast zorgt de afzonderlijke stiksels ervoor dat er geen directe verbinding is tussen de buiten- en binnenkant, waardoor vocht effectief wordt tegengehouden.
Hoewel niet direct beïnvloed door de constructie, zijn er andere aspecten die wel degelijk bepalend zijn voor een schoen met raamstiksels, en die vooral voortkomen uit het veeleisende productieproces zelf. Want wie kiest voor de hoogste kwaliteit, zal geneigd zijn om de rest van de schoen met dezelfde zorg en hetzelfde kwaliteitsbewustzijn te behandelen. Zo past de schoen zich dankzij het gebruik van de beste materialen individueel aan de voetanatomie van de drager aan en garandeert zo optimaal draagcomfort en tegelijkertijd een uitstekende pasvorm. De voet raakt niet vermoeid, en dus wordt ook de drager van de schoen nooit moe.
Buiten het kader. Hoe herken je een schoen met een gestikte rand?
Ook al zouden we graag iets anders beweren: schoenen met een gestikte rand zijn niet op het eerste gezicht te herkennen – en zelfs bij nader inzien is een duidelijke identificatie niet altijd mogelijk. De veronderstelling dat een duidelijk zichtbare dubbele naad aan de rand onmiskenbaar op goede schoenen zou wijzen, is helaas onjuist. Tegenwoordig wordt vaak geprobeerd om een hogere kwaliteit te simuleren door middel van een ingelijmde tussenzool met een nepnaad. Toch is het uitsluitend de – en hier bijt de kat in zijn eigen staart – onzichtbare insteeknaad die een schoen met raamnaad ondubbelzinnig als zodanig identificeert.
Dit verborgen herkenningsteken komt het best tot uiting door stevige druk uit te oefenen op de schacht boven het frame. Maar hoe beter de schoenen zijn vervaardigd, hoe beter ze hun ware omvang en kwaliteit weten te verbergen. Het veiligst is om af te gaan op de vermelding „Goodyear welted“. Of op de zorgvuldig samengestelde selectie in het Manufactum-assortiment.