Menu

Fabrikant portret

Vervaardiging Lunéville St-Clement. Geglazuurde keramiek

Keramiek uit LunévilleKeramiek uit Lunéville

Faience wordt sinds 1730 in Lunéville geproduceerd. Vanaf het begin maakte de zaak naam en iedereen die het zich kon veroorloven tooide zich met het edele, wit ondoorschijnende geglazuurde en kleurrijk beschilderde keramiek. Later fuseerden de "Faïences et Cristal Fins - Manufactures royales" met naburige, jongere fabrieken zoals Saint-Clément en Niderville, en werd het assortiment uitgebreid met betaalbaar tafelgerei en glas voor dagelijks gebruik.

ProductieProductie
ProductieProductie
ProductieProductie

De hertogen en koningen kwamen en gingen - en bleven uiteindelijk helemaal weg. Het kasteel van Lunéville, ook wel "Le petit Versailles de Lorraine" genoemd, heeft grote schade opgelopen bij een brand in 2003, waarvan het nog steeds tracht te herstellen. De tijd heeft ook zichtbare sporen nagelaten op de langgerekte fabriekshallen van de Lotharingse meester van de "arts du feu" in Saint-Clément. Ondanks vele tegenslagen zien de werknemers van de productie-eenheid Faïencerie de Lunéville-Saint Clément et Niderville, gelegen op ruim twee uur met de trein van Parijs, op 30 kilometer van Nancy, de toekomst hoopvol tegemoet. Als teken van hun voorbeeldig vakmanschap vermengen zij traditie en moderniteit elke dag als twee lagen glazuur.

Een plaats. Gevormd door contrasten

Latte bowlLatte bowl

Twee keer per jaar presenteert de Fayencerie zich op de grote handelsbeurzen. Hier worden vooral de overdadige klassiekers opgevoerd waarmee Lunéville in de wereld wordt gepercipieerd. Servies met jachttaferelen en bloemmotieven, tafelsculpturen en dierfiguren. Hele verhalen verteld met rijk versierde decoraties op dienbladen en decoratieve borden, voorraadpotten in Art Deco en neoklassieke designtaal.

Naast bezoekers en handelaren komen ook onafhankelijke keramiekschilders naar de stand. Zij presenteren hun portfolio's in de hoop dat het internationaal gerenommeerde traditionele huis geïnteresseerd zal zijn in een van hun ontwerpen. Tegenover deze grote aandacht staat een verkoopmarkt die al jaren terugloopt. Met name in Midden-Europa is er sinds de financiële en economische crisis aan het begin van het nieuwe millennium sprake van een scherpe daling.

Sindsdien heeft de onderneming afscheid moeten nemen van bijna 100 werknemers, meldt Anneliese Haeckler, de freelance agent van de Manufacture. Natuurlijk hoopt zij dat de markt zich spoedig zal herstellen en dat het einde van deze fase kan worden gevolgd door een nieuwe opleving. Voor 2014 is zij van plan deel te nemen aan beurzen in Rusland en Japan, waar met zorg en kwaliteit gemaakte keramiek een andere status geniet, zo gaat Anneliese ervan uit.

Gedragen door generaties

De meeste van de 19 nog actieve werknemers leerden het vak van hun ouders, en zij van hun ouders. Wanneer regio, mensen en ambacht zo nauw met elkaar verweven zijn, is er een flinke dosis pragmatisme nodig om niet door het stof in de ruime zalen te worden opgeslokt. Deze prestatie slaagt ook. De ovens draaien, en het aantal modellen en mallen is met 4.000 vrijwel onveranderd gebleven. Elk stuk gaat door een tiental handen, van het gieten tot het bakken en glazuren. Naast het vakmanschap van de afzonderlijke stukken blijkt ook uit de precisie van het fabricageproces hoe routinematig de werkprocessen aan grote bestelhoeveelheden worden aangepast.

Geleid door ontwerp. Keramische latte bowl

Wij waren tijdens ons bezoek vooral onder de indruk van de eenvoud en het gevoel van de traditionele Bols. Alleen al het vasthouden van deze schalen is een plezierige daad. Het moment van geconcentreerde productie en rust lijkt er als een derde glazuur in te zijn gebrand. De motieven die wij hebben gekozen, in dit geval het ruitjesmotief "Damier" en het motief "Brocante", worden normaliter aangetroffen op Bols zonder pootjes. Deze vorm van bol met een uitgewerkte voet was typisch in Frankrijk in de 19e eeuw. De keuze van kleuren en motieven weerspiegelt regionale kenmerken uit Lotharingen die vandaag niet erg gebruikelijk zijn.

Eindpunt? Het raadsel van kleuren

De klassieke faiencekleuren rood, blauw en groen zijn altijd een integrerend deel geweest van de traditionele keramiek voor dagelijks gebruik, al was het maar omdat zij goed bestand zijn tegen de hoge temperaturen die bij het bakken ontstaan. Het feit dat het gebruik ervan gepaard ging met symbolische ladingen en toeschrijvingen werd met belangstelling opgemerkt in gesprekken met werknemers van de produktieplaats en wij zijn op zoek gegaan naar de betekenis ervan. Kwam uit het gebruik van rood geglazuurd aardewerk iemands katholieke overtuiging naar voren, en kwam uit de keuze van blauw servies iemands protestantse geloof naar voren? Of zijn er toespelingen in de keuze van bepaalde kleuren die het mogelijk maken conclusies te trekken over het lidmaatschap van verschillende landgoederen en gilden? Speelden bekende kleursymbolische attributies als vertrek, strijd en drama (rood) - in tegenstelling tot trouw, vriendschap en standvastigheid (blauw) - een rol in revolutionaire tijden?

En wat te denken van de kleur groen, die gewoonlijk met hoop wordt geassocieerd, in een sterk agrarisch Frankrijk waar de industriële revolutie relatief laat kwam? Besprekingen met keramiekdeskundigen hebben nog geen duidelijke antwoorden opgeleverd. Is het mogelijk dat al deze mythes en speculaties als melkschuim kunnen worden weggeblazen en dat de kopers louter esthetische voorkeuren tot uitdrukking brachten door voor bepaalde kleuren te kiezen? Wij aanvaarden dankbaar ideeën en hints die kunnen helpen dit raadsel op te lossen. Tot het zover is, zijn wij blij besmet te zijn met de rechtlijnige onbekrompenheid van de fabrikant.

Menu